Potgrond die echt bij je planten past Niet alle potgrond is hetzelfde...
Orchideeën zijn speciaal in hoe ze groeien: veel zijn epifyten (ze leven op bomen), dus hun wortels hebben luchtstroom, snelle afwatering en vocht zonder drassigheid nodig. Een goede orchideeën mix bootst hun natuurlijke habitat na. Orchidee potgrond is turfvrij en samengesteld om orchideeën de ideale mix van schors, schil, veenmos en actieve kool te geven, wat zorgt voor gezonde wortels, betere bloei en duurzame verzorging.
In de natuur groeien veel orchideeën helemaal niet in aarde, maar hechten ze zich vast aan boomtakken, rotsen of schors. Hun wortels krijgen vocht uit regen, mist en de luchtvochtigheid, en zuurstof rechtstreeks uit de lucht. Dus ‘potgrond’ voor gekweekte orchideeën betekent een bodemverbeteraar die de wortels vochtig maar luchtig houdt, geen dichte aarde.
De ideale textuur is grof, met stukken die groot genoeg zijn om lucht door te laten, maar met materialen die vocht vasthouden. Bodemverbeteraar die te fijn of te compact is, houdt water vast, verstikt de wortels en veroorzaakt rot. Goede mixen bevatten schors, grove schillen, mos of schillenchips en beluchtende deeltjes zoals perliet of puimsteen.
Orchideeën houden van potgrond die nat wordt als je water geeft en daarna tussen de gietbeurten door een beetje begint te drogen. Ze willen niet in het water blijven staan, want constant drassige potgrond leidt tot wortelrot. Maar als je het te lang volledig laat drogen, kunnen de wortels uitdrogen en raakt de plant gestrest.
Gewone potgrond bevat vaak fijne compost, turf of tuinaarde die water vasthoudt, gemakkelijk verdicht en slecht lucht doorlaat. Orchideeën mix bestaat uit grovere stukken, zodat water snel wegloopt en lucht erdoorheen kan stromen. Daardoor kunnen de wortels ademen en snel vocht opnemen wanneer dat nodig is.
Vermijd dichte potgrond, klei of fijne turf die water vasthoudt en verdicht. Vermijd ook materialen die te snel afbreken, tenzij je bereid bent om vaak te verpotten. Deze kunnen vocht vasthouden, de luchtdoorlatendheid belemmeren, ziekteverwekkers herbergen en de gevoelige wortels van orchideeën beschadigen.
Schors zorgt voor structuur, luchtstroom en een plek waar de wortels zich aan vast kunnen houden. Middelgrote tot grove schors is het beste voor grote orchideeën of soorten die tussen de gietbeurten door uitdrogen; fijnere schors is geschikt voor kleinere orchideeën of orchideeën die meer vocht nodig hebben en kleinere wortels hebben. In het mengsel van Sybotanica helpt schors om het hele mengsel open en goed doorlatend te houden.
Ja, kokos chips (chips of grote stukken) is een geweldige vervanging of mengcomponent. Het houdt meer vocht vast dan veel soorten schors, maar draineert nog steeds beter dan aarde. In droge huizen helpt het om vocht vast te houden zonder dat het te nat wordt, maar let wel op dat je niet te veel water geeft.
Sphagnum mos houdt veel vocht vast en is uitstekend geschikt voor orchideeën die een constante luchtvochtigheid nodig hebben of voor planten die gered moeten worden. Maar als het te veel wordt gebruikt of te dicht wordt aangedrukt, blijft het te lang nat, verstikt het de wortels en kan het schimmel of rot veroorzaken. Als het spaarzaam wordt gebruikt of als topdressing, is het zeer effectief.
Ja, dat kan. Beide materialen verbeteren de drainage en verhogen de beluchting. Perliet is lichter en helpt bij het vasthouden van water en de beluchting. Puimsteen voegt gewicht en stabiliteit toe, wat vooral handig is voor grote orchideeën. Ze voorkomen ook dat de potgrond na verloop van tijd verdicht.
Houtskool helpt door onzuiverheden te absorberen, geurtjes te verminderen en het mengsel “zoet” (fris ruikend) te houden door bacteriën en schimmels te onderdrukken. Het draagt ook bij aan de drainage en luchtstroom vanwege zijn poreuze aard. We raden ongeveer 1-5% houtskool per volume aan in mengsels; te veel en het vochtvasthoudend vermogen daalt te veel.
Het water moet na het water geven snel wegvloeien en het overtollige water moet volledig wegstromen. Tussen de gietbeurten door moet het mengsel wat vocht vasthouden in grotere deeltjes, maar aanvoelen als bijna droog in de bovenste lagen. Als het mengsel dagenlang vochtig blijft, is de drainage slecht; als het onmiddellijk droogt, is het misschien te grof of moet je vaker water geven.
Overweeg in droge winterlucht om vochtvasthoudende componenten zoals Sphagnum Mos of schillen toe te voegen en vaker water te geven. Gebruik in vochtige zomers of kamers bij voorkeur schors, puimsteen en houtskool voor een betere luchtstroom om rot te voorkomen. Verbeter ook de luchtcirculatie (ventilatoren, open ramen) om het substraat voldoende te laten drogen.
Van bovenaf water geven is meestal beter, omdat dit zouten en overtollige plantenvoeding uit het substraat spoelt. Onderwater geven (van onderaf nat maken) kan helpen bij bepaalde opstellingen, zoals manden of opgebonden orchideeën, maar brengt het risico van ophoping en ongelijkmatige bevochtiging met zich mee. Het is een goede gewoonte om af en toe grondig te spoelen.
Ja, door schors of schillen een paar uur te laten weken, kunnen ze water opnemen en zakken voordat je gaat planten. Dit voorkomt dat het droge substraat bij de eerste watergift meteen vocht aan de wortels onttrekt. Zorg er wel voor dat je het na het weken goed laat uitlekken, zodat de wortels niet in het vocht blijven staan.
Doorzichtig plastic maakt het mogelijk om de gezondheid van de wortels te zien, wat voor veel orchideeën nuttig is. Terracotta potten zijn poreuzer, maar drogen sneller, wat goed kan zijn in vochtige ruimtes. Manden met sleuven of potten met sleuven aan de zijkant helpen de lucht rond de wortels te circuleren, vooral voor bevestigde of halfblootgestelde soorten.
Absoluut! Orchideeën houden niet van stilstaand water; afwateringsgaten voorkomen dat water zich op de bodem ophoopt, wat rot veroorzaakt. Zijspleten of gaten zorgen voor meer luchtcirculatie en laten de wortels beter ademen, vooral bij soorten die in de natuur normaal gesproken blootgesteld zijn.
Bevestigen werkt goed voor soorten die van nature op bomen of rotsen groeien, zoals Vanda's of sommige kleine epifytische orchideeën. Als je een hoge luchtvochtigheid en een goede luchtstroom hebt, bootst bevestigen de natuurlijke omstandigheden goed na. Bevestigde orchideeën drogen echter veel sneller uit, dus je moet vaker water geven of regelmatig besproeien.
Vergroot de potmaat slechts één maat per keer, net groot genoeg om de wortels te kunnen huisvesten zonder dat ze te dicht op elkaar staan of buigen. Een te grote pot bevat te veel potgrond, waardoor er te veel vocht wordt vastgehouden en de wortels kunnen gaan rotten. Plaats de nieuwe pot goed om de wortelmassa heen, maar zonder de wortels te beschadigen.
Voor meer advies, zie onze blog over hoe je de perfecte pot voor je plant kiest.
sMeestal via bemesting, niet via de potgrond. Potgrond voor orchideeën houdt meestal weinig voedingsstoffen vast (vooral mengsels van schors en schillen), dus regelmatig verdund bemesten tijdens de groeiperiode is belangrijk. Als de potgrond al meststoffen bevat, is minder vaak bemesten misschien voldoende, maar de kwaliteit van het mengsel is belangrijker dan de hoeveelheid meststoffen.
Ja, zacht of gezuiverd water vermindert het risico op zout- of mineraalophoping rond de wortels. Orchideeën zijn gevoelig voor mineralen; hard water kan residu achterlaten dat de wortelfunctie kan verstoren. Als je leidingwater gebruikt, helpt het om de potgrond regelmatig door te spoelen om opgehoopte zouten te verwijderen.
Mogelijk wel. Sommige orchideeën in de natuur vormen een gunstige associatie met schimmels (mycorrhiza) die helpen bij de opname van voedingsstoffen, vooral in voedingsarme potgrond. Bij het kweken in potten kunnen bepaalde microbiële inoculanten de algehele gezondheid van de wortels en de weerstand tegen ziekten bevorderen, hoewel de resultaten variëren. Een goede structuur en reinheid van de potgrond blijven belangrijk.
Ja, maar wees voorzichtig. Gebruik korrels die speciaal voor orchideeën zijn gemaakt en een lage concentratie hebben. Omdat orchideeëngrond snel uitdroogt en weinig kationen uitwisselt, kunnen pellets met een hoge concentratie en langzame afgifte ophoping veroorzaken. Zorg er dus altijd voor dat de plantenvoeding geschikt is voor orchideeën en doseer deze correct.
Als de schors of het substraat afbreekt (in klein stof verandert), loopt het niet meer goed weg en blijven de wortels te nat. Je kunt ook zien dat er wortels uit de pot groeien of dat de plant onstabiel wordt. Verpotten zorgt voor vers substraat, wat de luchtstroom en de gezondheid van de wortels verbetert.
Voor een stapsgewijze uitleg, zie onze ultieme beginnersgids voor verpotten.
Direct na de bloei of wanneer nieuwe wortels beginnen te groeien is ideaal, vooral in de lente of vroege zomer. Op die manier komen planten in een actieve groeifase en herstellen ze sneller. Vermijd verpotten wanneer de plant in volle bloei is of in rust, tenzij dit absoluut noodzakelijk is.
Maak de potgrond voorzichtig los met je vingers of een zacht gereedschap; vermijd het trekken of afsnijden van levend wortelweefsel. Was en week de wortels indien nodig lichtjes. Knip alleen wortels weg die bruin, papperig of duidelijk dood zijn.
Ja, het wegknippen van dode wortels helpt om rotten te voorkomen. Gebruik schoon, gesteriliseerd gereedschap en maak zuivere sneden. Overweeg na het knippen een mild fungicide of kaneelpoeder op de snijvlakken aan te brengen om het herstel te bevorderen.
Zorg ervoor dat de plant niet kan bewegen, maar druk de schors niet te stevig aan, zodat het substraat niet wordt samengedrukt. Samenpersing vermindert de luchtstroom en de drainage, wat het doel van een orchideeën mix tenietdoet. Laat het substraat de plant ondersteunen, maar zorg voor luchtopeningen.
Zilverwitte of grijze wortels zijn vaak droog; na het water geven worden ze groen omdat ze vocht opnemen. Dit duidt op een goede structuur: het substraat draineert voldoende om de wortels tussen de gietbeurten te laten drogen en water op te nemen wanneer dat wordt toegevoegd. Als de wortels zelfs na het water geven wit blijven, stoot het substraat water af of is er onvoldoende water gegeven.
Wankelen betekent dat de wortels de ruimte niet hebben gevuld of dat het substraat niet goed om hen heen is aangedrukt. Gebruik stokken, klemmen of mos rond de voet om de plant te stabiliseren. Maar druk het substraat niet te stevig aan; je wilt een goede structuur zonder de wortels te verstikken.
Die geur duidt vaak op anaërobe (zuurstofarme) afbraak, een te nat, ontbonden of verdicht substraat. Vervang het substraat, verbeter de afwatering, geef minder vaak water, zorg voor luchtcirculatie en voeg eventueel houtskool toe.
Kreuken duiden vaak op een onregelmatige watervoorziening: de wortels kunnen niet genoeg vocht opnemen, misschien omdat het substraat te snel droogt of omdat er te veel water wegloopt. Controleer de vochtvasthouding van het substraat, de luchtvochtigheid en het bewateringsschema, en zorg ervoor dat de wortels gezond en onbeschadigd zijn.
Mogelijke oorzaken: de voedingsstoffen in het substraat zijn slecht of onevenwichtig, de vochtigheidsomstandigheden zijn te droog of te nat, er ontstaat rot doordat het substraat nat blijft of er zitten ziekteverwekkers in het substraat. Bekijk de mix, de wortels en de omgeving opnieuw; verpot als het substraat oud of verrot is.
Een mix van middelgrote schors, met wat Sphagnum Mos of kokoschips om vocht vast te houden, plus beluchting door perliet of houtskool. Phalaenopsis houdt van een stabiele luchtvochtigheid en matige uitdroging tussen de gietbeurten. Veel kwekers gebruiken ongeveer 60-70% sparrenbast, 10-20% mos of schil, 10-20% perliet of puimsteen plus houtskool of soortgelijke toevoegingen.
Ja. Cattleya's groeien van nature met veel luchtbeweging en droging, dus een grovere schors of grove mix helpt voorkomen dat er water rond de wortels blijft staan. In warme of vochtige klimaten vermindert sneller drogende potgrond het risico op rot.
Gebruik een mix met fijnere schors, meer mos of schillen en iets meer vochtvasthoudend materiaal. Zorg wel voor een zeer goede drainage en luchtstroom. Pas de frequentie van het water geven hierop aan, maar breng geen afbreuk aan de structuur.
Dendrobium nobile soorten houden vaak van een drogere rustperiode, dus een grovere, snel drainerende potgrond is beter. Voor phalaenopsis soorten Dendrobiums (die meer tropisch zijn) is een rijkere mix met meer vochtvasthoudend vermogen (maar nog steeds luchtig) beter. Het is belangrijk om soorten af te stemmen op potgrond op basis van hun natuurlijke habitat.
Paphiopedilum en Phragmipedium houden vaak van koelere, stabielere vochtigheid, dus fijnere schorsmix, eventueel met bladafval, fijne schillen of wat vochtvasthoudend materiaal. Hun wortels zijn minder goed bestand tegen volledige uitdroging. Hun natuurlijke substraat is rijker en bevat meer humus dan dat van veel strikt epifytische soorten.
Gebruik grotere stukken schors, misschien iets meer organisch materiaal, en zorg ervoor dat de mix langer vocht vasthoudt maar toch goed draineert. Omdat Cymbidiums de voorkeur geven aan koelere temperaturen, moet je substraat vermijden dat warm en drassig blijft, omdat dit stress kan veroorzaken.
Verhoog het vochtvasthoudend vermogen: voeg meer Sphagnum Mos of fijne schillen toe en misschien minder grove schors; houd de luchtvochtigheid hoog en verminder uitdroging tussen de gietbeurten. Maar zorg wel voor luchtgaten, want Miltoniopsis is gevoelig voor rot als het substraat te nat is.
Ja. Vanda's worden vaak gekweekt met blote wortels of in hangende manden met houtskool of grove stukken. Ze hebben regelmatig verneveling of water en een hoge luchtvochtigheid nodig omdat hun wortels blootliggen. Het substraat is vaak minimaal, dus water en voedingsstoffen moeten vaker worden gegeven.
Gebruik fijnere componenten (kleine schors, fijne schilfers, misschien meer mos) om vocht rond de wortels vast te houden, maar zorg ervoor dat ze zijn opgebonden of in luchtige containers staan, zodat er nog steeds luchtstroom is. Besproei regelmatig, geef vaak water en houd de luchtvochtigheid hoog, vooral rond opgebonden wortels.
Gebruik een fijnere mix van schors of schillen met meer vochtretentie (bijvoorbeeld meer mos) dan voor volwassen planten. Jonge keiki's hebben kleinere wortelsystemen en hebben baat bij een substraat dat vocht vasthoudt en toch goed draineert. Gebruik een zachte mix, zodat de wortels zich kunnen aanpassen zonder overweldigd te worden.
Doe dit geleidelijk: meng eerst schors door het veenmos en verhoog vervolgens bij het verpotten het aandeel schors. Blijf vaker water geven totdat de wortels zich hebben aangepast en verminder dit geleidelijk. Let op de kleur en stevigheid van de wortels om tekenen van stress of uitdroging op te merken.
Een reddingsmengsel dat veel vocht vasthoudt werkt het beste: fijn mos of schillen, misschien wat meer vochtigheid, een warme omgeving, voorzichtig water geven zodat het medium vochtig blijft maar niet drassig wordt. Zodra er wortels beginnen te ontstaan, schakel je geleidelijk over op een meer belucht mengsel voor normale groei.
Dat kan, vooral als traditionele mengsels zijn afgebroken of ziek zijn. In semi-hydro-opstellingen kun je de vochtigheid beter regelen, het risico op rot verminderen en voorkomen dat de wortels verdrinken. Maar je moet goed letten op zoutophoping en ervoor zorgen dat de wortels zuurstof krijgen.
Vochtig, verdicht substraat dat aan de oppervlakte nat blijft, trekt muggen aan, omdat de larven zich voeden met vochtig organisch materiaal. Verhelp dit door de drainage te verbeteren, afgebroken substraat te vervangen, de bovenste laag te drogen en eventueel grove stukken of houtskool toe te voegen. Kleverige vallen en een milde oppervlaktebehandeling kunnen ook helpen.
Gebruik schone, gesteriliseerde gereedschappen; zorg ervoor dat de potgrond vers is en goed draineert; laat afgesneden wortelpunten even drogen of behandel ze met een fungicide of natuurlijk middel. Geef niet te veel water direct na het verpotten; laat de wortels zich eerst zetten en spoel ze daarna voorzichtig door. Een goede luchtstroom rond de wortels helpt ook.
Ja. Door schors te spoelen verwijder je stof en vuil, wat de luchtstroom verbetert en verstopping voorkomt. Bij materialen zoals mos of kokosnootschilfers helpt weken om te voorkomen dat ze in het begin vocht aan de wortels onttrekken. Als je materiaal uit een niet-gesteriliseerde bron haalt, kan een warmtebehandeling of koken ongedierte of ziekteverwekkers verminderen.
Steriliseren doodt zowel slechte als goede microben. Het kan nodig zijn als je ziekte of rot vermoedt. Gebruik milde methoden zoals stoom, lichte warmte of waterstofperoxide. Gebruik na het steriliseren vers substraat of voeg opnieuw onschadelijke nuttige organismen toe.
Turfvrije mengsels maken gebruik van schors, kokoschips, houtskool, schillenchips en andere hernieuwbare materialen. Ze behouden doorgaans langer hun structuur, drogen betrouwbaarder en voorkomen niet-duurzame turfwinning. Ze breken uiteindelijk wel af, dus het substraat moet periodiek worden ververst, maar vaak minder vaak dan bij goedkope, turfrijke alternatieven.
Bewaar ze droog, in een ademende container (gaas- of stoffen zak), uit de buurt van ongedierte en schimmelsporen. Vermijd vochtige kelders. Als het substraat vochtig wordt, droog het dan volledig voordat je het gebruikt om rot en ziekteverwekkers te voorkomen.
Voor de meeste epifytische orchideeën is eens in de 1-2 jaar voldoende; eerder als de schors afbreekt, zacht wordt, vaak drassig is of zuur ruikt. Voor soorten die van vocht houden, kan vaker vernieuwen nuttig zijn.
Dat is grotendeels een mythe. Sommige orchideeën kunnen tijdelijk in een kleine pot staan, maar als de wortels te krap zitten en er geen luchtstroom is of als het substraat verslechtert, gaat de gezondheid van de wortels achteruit. Vers substraat en een iets grotere pot zorgen voor een betere wortelgroei en bloei.
Een drainagelaag (stenen of Kleiballen) onder het substraat kan juist vocht boven de laag vasthouden (“opgestuwd water”) in plaats van de drainage te verbeteren. Het is beter om goed doorlatend substraat en potten met gaten of sleuven te gebruiken.
Mos houdt vocht vast en verhoogt de luchtvochtigheid rond de wortels, wat helpt in droge omstandigheden. Maar te veel mos of samengepakt mos beperkt de luchtstroom en houdt de wortels te lang nat, wat rot bevordert. Gebruik mos voorzichtig en houd de droogte in de gaten.
Het gebruik van oude of afgebroken potgrond die niet draineert, te veel water geven (te vaak water geven of zouten niet wegspoelen) en het gebruik van potten of containers zonder voldoende drainage of luchtstroom. Als je een van deze fouten verhelpt, voorkom je vaak rot.
Vervang oude schors door verse, grove schors, zorg voor 1-5% houtskool voor versheid en controleer of er perliet of puimsteen is toegevoegd om het substraat luchtig te houden. Spoel het substraat ook af en toe om zoutophoping te verwijderen.
Het is ontworpen om grof te zijn, lucht doorlatende materialen (schors/schil) te bevatten, een constante vochtigheid (veenmos) te hebben en actieve kool pellets om het medium vers te houden, allemaal in een turfvrije basis. Dit komt overeen met de behoeften van epifytische wortels, waardoor een goede vochtretentie wordt geboden zonder verstikking.
Week droge schors- of schilcomponenten in water zodat ze gelijkmatig vochtig zijn voordat je gaat potten. Dit voorkomt dat ze water aan de wortels onttrekken. Laat de mix na het weken uitlekken totdat deze vochtig is, maar niet druipt.
Voeg in een droge woning iets meer vochtvasthoudend materiaal toe aan de mix, zoals fijne kokoschips of Sphagnum Mos. Verhoog in een vochtige ruimte het aandeel schors/puimsteen of gebruik iets grovere stukken om het mengsel tussen de gietbeurten door te helpen drogen.
De meeste epifyten zoals Phalaenopsis, Cattleya en veel Oncidium- en Dendrobium-soorten doen het prima in deze mix. Voor vochtminnende soorten of reddinggevallen kun je kleine aanpassingen doen.
Vul de pot tot waar de kraag van de plant (de basis van de bladeren) gelijk ligt met de rand van de pot, zodat er ruimte overblijft voor drainage en lucht. Vul de pot niet te vol, want luchtopeningen aan de bovenkant helpen bij het drogen en de luchtstroom. Je kunt snel de juiste hoeveelheid voor je pot berekenen met onze potvolumecalculator.
